Article index
Latest articles
Issue #022 Published: 15-02-2019 // Written by: 2dh5
2.Dh5 – festival voor wereldversleutelaars rond thema ‘Power’
22 t/m 24 februari 2019 OT301 (Overtoom 301, Amsterdam) De dertiende editie van het jaarlijkse 2.Dh5-festival komt begin 2019 naar Amsterdam, dit jaar met het thema ‘Power’. Ben je geïnteresseerd hoe dit begrip samenhangt met feminisme, queer, anti-racisme, antifascisme, de-kolonialisme, arbeidsstrijd, antimilitarisme, internationale solidariteit, milieustrijd, migratie/no-border, internet vrijheid/privacy, recht op stad/anti-gentrificatie en/of alle kruisingen daar tussen? Kom dan het laatste weekend van februari naar OT301 en luister, praat mee, netwerk en laat je inspireren. 2.Dh5 brengt verschillende groepen, campagnes en individuen bij elkaar die actief zijn rondom de genoemde thema’s en wil een bijdrage leveren aan de opbouw van een brede linkse buitenparlementaire beweging. Met behulp van tientallen workshops, discussies, lezingen zullen we ons storten op deze actiethema’s, strategieën en inhoudelijke verdieping. Zowel gericht op theoretische verdieping en analyse als het bieden van praktische handvatten om idealen om te zetten in actie. Zo kunnen we andere wereldversleutelaars ontmoeten, ons beter organiseren, effectiever actie voeren en nieuwe plannen smeden om onze idealen van een vrije en solidaire samenleving dichterbij brengen. Toegang: vrijwillige bijdrage, richtbedrag is 5 euro. Meer informatie: – FB: 2Dh5festival Contact: info(at) Promotiepakket (posters, flyers en stickers)? Mail naar promotie(at)
Issue #022 Published: 12-02-2019 // Written by: Tres Perros
Homeless: Diogenes in Amsterdam, Part 2
In our previous article, we took a closer look at some of the basic facts about homelessness in Amsterdam and attempted to answer the following question: “Despite a sharp increase in homelessness, why is homelessness invisible?” Our tentative response to this question was that policy makers want to render invisible the underbelly of this affluent but unequal city. However, why is it the visibility of the homeless that disturbs those in power and not the very fact of homelessness in the midst of all this wealth? Why does Amsterdam respond to homelessness with tough loitering and vagrancy laws (recall article 2.20 of Amsterdam City Regulations) rather than dealing with structural problems that push people into the street? In order to further explore the possible answers, we will stay on the topic of invisibility by looking at the depiction of the homeless in a specific visual art form, namely, film. Why film? It is perhaps all too obvious that film is the medium of visibility. What a film chooses to make visible, or more metaphorically, what it intimates and what it suppresses, however, might not always be so plain. A film cannot show everything; the decision to make certain things visible is also a decision to make certain other things invisible. Hence our question about the depiction of homelessness in movies: “Does what the film shows bring to light what is at the invisible margins of society or does it merely confirm existing social patterns of selective visibility?” As society tends to fail to perceive what and how homelessness is, a film that merely confirms this tendency will not bring homelessness to light. A film that challenges our stereotypes, by contrast, will refuse to conform to what we want to see; it will resist us and make us feel uncomfortable in our typecasting. If our tendency is to make homelessness invisible, a film of this kind will confront us with that tendency. Lovers on the Bridge Let us take the depiction of homelessness in Lovers on the Bridge (France 1991, directed by Leos Carax). A rather beautiful scene comes to mind: a man and a woman in tattered rags dance feverishly across a bridge against the backdrop of fireworks. The scene associates a sense of pure existence with homelessness, a total and wild freedom. This romantic perspective of life on the streets informs Lovers on the Bridge throughout, but it also hides a troubling attitude towards homelessness. As the story unfolds, we understand that the man and the woman hold very different positions in society. The man, Alex (Denis Lavant), is without history. He is “just” a brute, somehow irredeemable. The woman, Michèle (Juliette Binoche), has a story. She is an artist who is going blind and lives in the streets because she feels deeply defeated by life (later on in the movie we also learn that she is the daughter of a high-ranking military officer). Here we have two extremes: the brute and the artist, or the beast and the beauty. Alex is not important by himself; he has no agency; in fact, he is merely pushed around, stumbling through the streets, high and incoherent. Then Michèle enters the film; that is when Alex’s story begins. In the terms that we have established in our previous article, we can say that Michèle lifts Alex into visibility. Their relationship goes through several permutations. But one feature of it remains constant throughout the movie: her homelessness is accidental and his is essential, a fact that becomes clear when a fellow homeless person, Hans (Klaus-Michael Grüber), tells Alex that he must abandon Michèle because he belongs in the streets and she does not. Why does the movie choose this arrangement? We propose that Michèle acts as mediator between Alex, the homeless brute, and the audience. He is made intelligible to us through her. And she is intelligible to us because she is a respectable person of status. We cannot understand Alex or his world, but we can, the movie insinuates, understand the fall from grace of a heartbroken, upper class person. This is the visible world that we respect, the visible world towards which we can show compassion, for we inhabit, either literally, or in our dreams, that world and not the chaotic and obscure domain of Alex. How does the movie end? Alex recovers from drug addiction and, as a scene showing him hard at work in prison suggests, enters the circuit of production, a sure sign of good health; Michèle’s sight is restored; the third character, Hans, inscrutable and incurably homeless, drowns himself. Thanks to Michèle and to prison, Alex enters the world of the visible; Hans, who is too damaged, is made absolutely invisible – he disappears into the river Seine. Neither Shelter Nor Law Let’s compare Alex’s ascent to visibility with the story of Mona (Sandrine Bonnaire), the homeless young woman who is the main character of Vagabond (France 1985, directed by Agnès Varda). Contrary to the character of Alex in Lovers on the Bridge, Mona’s character is made visible, without mediation, and on her own terms. There is no rich lover, no fabulous past. One telling scene shows Mona finding shelter with a family that has swapped the urban bourgeois life of an academic couple for an alternative rural lifestyle. In a film interested in restoring the homeless character to some kind of sheltered life, this would be an opportunity for Mona to find her place. The couple that take to sheep farming and refuse to conform to the bourgeois lifestyle could teach the drifter that there are alternatives to life in the streets. Instead, Mona exposes how thin the line is that separates this alternative lifestyle from that of the bourgeoisie. Both ways of life share the motto “you get what you pay for”, and when Mona refuses to wake up early to do chores, she is asked to leave the farm. It is this unflinching and unrelenting look at Mona, which through various snapshots of her life, and from a variety of standpoints, reveals her situation and personality. Scenes suggest she has been raped, she’s pushed around, stared at, humiliated for the reason that she dares to appear, to make herself visible, and refuses the circuit of productivity. It brings to mind lines from Sophocles’ Antigone: When the laws are kept, how proudly his city stands! When the laws are broken, what of his city then? Never may the anarchic man find rest at my hearth, Never be it said that my thoughts are his thoughts. Indeed, Mona does not find warmth and shelter. Varda’s movie starts with Mona lying dead in a ditch, frozen and smelling of wine, and the movie itself is a retrospective of her recent life as a drifter. The sheep farmer prophetically tells her that she is too daring and her loneliness as a vagabond will kill her. But it is not her psychological loneliness that results in her demise; it is the social fate, as the farmer intimates and as the famous lines from Antigone drive home, of anyone who out of necessity or out of volition, refuses the conventions of our “free” cities. Their penalty is life without shelter, which often means either a figurative or a literal death. Alex in Lovers on the Bridge is made visible through mediator Michèle; Hans is made invisible at the end of the film (which is jarring in relation to Alex and Michèle who are able to continue because they are redeemed by society at large); Mona’s visibility in Vagabond is unmediated. In fact, what is made visible is what is often to us invisible. If a newspaper reports that a drifter was found on the side of the road, smelling of alcohol (in the way that Alex is found after having been hit by a car), we might assume this is the tragic individual decision of the person, the drifter, to drink themselves to death. But in presenting Mona’s story, Varda shows us that what kills the drifter is their extreme vulnerability to what society can do to them, even just in passing, unintentionally, out of neglect. Mona looks for shelter in a village that seems oddly abandoned; suddenly, two men in grotesque carnival costumes appear, chase the terrified Mona down and douse her in wine. This arcane prank kills her. She dies outside the village of hypothermia because she is drenched through and through. Vulnerability and Visibility Vulnerability is tied to visibility in several ways, some direct and literal and some indirect and non-literal.  In the case of homelessness, if you are literally visible, whether to the authorities or to callous passersby, you are open to their attack, which can come in different forms. The police officer can arrest you, the passersby can mock or harass you, or even worse. If you are invisible, again literally speaking, you are simply neglected, you don’t count as a member of the community with equal entitlements to others. In both cases, you are unprotected. In the first case, your vulnerability is met with force or callousness; in the second case, your vulnerability is not even recognized. In a non-literal or ethical sense, to be visible is to count. You may say to someone who discounts you: “it is as if I am invisible to you.” You may say “you are blind to my pain.” From this non-literal perspective, the homeless person in our society is always invisible. Not being seen is being removed from the ethical circuit. To bring this back to vulnerability more clearly, the homeless are vulnerable whether they are literally visible or invisible, because in both cases they are invisible to us from a figurative and ethical standpoint. This point is central to the film Cathy Come Home (UK 1966, directed by Ken Loach). The film tells the story of a young working class family that slips into homelessness. When they are evicted from their apartment, they find themselves in a bureaucratic maze. Having access to shelter is tied to increasingly opaque and unfulfillable conditions set by the state. The system knows everything about the family and their circumstances, and yet it systematically strips them of every entitlement until it withdraws its support entirely. Cathy (Carol White) is told that she has outstayed her time at the shelter with the consequence that she will be evicted and her children put into care. She escapes with her children, but social workers catch up with her and take them away. The movie shows that even though Cathy is literally visible to the welfare authorities, she is ethically invisible, as evidenced by the brutal disregard of the authorities for her needs and the needs of her family. The magistrate that announces to her that she cannot stay at the shelter, which has the consequence that her children will be taken into care, tells her: “We’re not interested in you; now it’s just your children we’re interested in”, and adds: “you had your chance”. This sinister statement is premised on her homelessness. What would be the entitlement of a person of status – to be taken into account and to have her vulnerabilities respected – becomes a favor done by the system, a favor moreover that can be revoked at any time – as soon as the system sees her as irredeemable, she becomes invisible to the system as a person, that is, from an ethical point of view. Ethical Seeing Our first article in this series about homelessness (AA Issue #19) discussed the facts of homelessness in the Netherlands. We found remarkable that, even though the numbers of people suffering homelessness is skyrocketing, homeless people are less and less visible. In making this observation, we understood visibility in a literal sense — as the act of actually seeing. What we discover through the medium of film is the intimate bond between actually seeing and seeing metaphorically, what we have termed here as a kind of ethical seeing. Things that stand out to us, whether in our visual field or in reflection, are often the things that matter to us. In the case of homeless people, the literally visible and the ethically visible seem to part ways. This is a phenomenon that is common to many kinds of objectification, which involve precisely this disjunction between literal seeing and ethical seeing. This rupture between seeing visually or literally and ethical seeing means that the homeless are neutralized from our ethical horizon. To recall the lines from Antigone, the homeless person, the person who is lawless, the vagabond, falls outside the ethical purview of our cities, and is therefore always vulnerable, whether they are literally seen or not. The passageways in Gare du Nord are for walking; they are not for resting or sleeping. Central Amsterdam is for tourists or for the rich to shop; and those benches divided with arm rests are deceptive: those rests are for the elbows of those who can afford it, not for the tired head of a homeless person. What we now begin to see is that the city plays a role in what is visible. The very architecture, the layout of the streets and passageways, determines who is ethically visible and who a mere obstacle to be stepped over. Photo: Pablo van Wetten
Issue #022 Published: 07-02-2019 // Written by: Hessel Dokkum
Hoe te komen tot een vrijplaatsenbeleid zonder verwording tot een kunstenaarsbeleid.
De geschiedenis herhaalt zich nu de crisis afgelopen is: de grond in Amsterdam wordt steeds aantrekkelijker voor investeerders waardoor de grondprijzen enorm stijgen. Het geldverdienen staat voorop waardoor bewoners met een niet-extreem hoog inkomen en ook allerlei sociale initiatieven geen plek meer kunnen hebben in de stad. Hierdoor worden waardevolle initiatieven die essentieel zijn voor de stad de stad uitgedreven. Gentrificatie viert weer hoogtij. De schrik zat er in 1998 behoorlijk in bij het toenmalige stadsbestuur omdat verschillende internationaal bekende grotere panden als de Graansilo, de Kalenderpanden, Pakhuis Afrika en Pakhuis America ontruimd zouden gaan worden waardoor er geen plek meer zou zijn waar subcultuur kon ontstaan of verder ontwikkeld zou kunnen worden. De grondprijzen stegen de pan uit waardoor niet winstgevende initiatieven gedwongen werden de stad te verlaten. De gemeente heeft toen met de subtekst “Geen Cultuur Zonder Subcultuur” een plan van aanpak Broedplaatsen gemaakt met daaraan gekoppeld een budget van miljoenen euro’s om plekken waar subculturen zich zouden kunnen ontwikkelen te ondersteunen. De doelstelling van dit plan van aanpak Broedplaatsen was: “Zorgdragen voor het realiseren van kleinschalige infrastructuur voor (overwegend) niet commerciële, culturele ondernemers -waaronder (semi-) professionele kunstenaars - en het scheppen van voorwaarden voor een duurzame instandhouding van dergelijke infrastructuur in de stad”. Het beleid was dus ontwikkeld ter stimulering van een subculturele infrastructuur en het was dus geen beleid wat alleen ten goede zou moeten komen aan individuele kunstenaars. Om tot dit plan van aanpak te komen is samen met een aantal ambtenaren en een aantal deskundigen - waaronder ikzelf - indertijd bepraat hoe het gemeentebeleid eruit zou moeten zien wilde de gemeente de infrastructuur van de subcultuur op zodanige manier faciliteren dat er plek bleef waar subculturen op een betaalbare manier konden uitgroeien. De doelstelling (zoals hierboven beschreven) was duidelijk, en de doelgroep was omschreven. De grote vraag was hoe het culturele gehalte van groepen te borgen voor de toekomst. Vanwege deze culturele borging is er toen bedacht om te verplichten dat kunstenaars onderdeel moesten zijn van de subculturele groep die gebruik zou maken van het broedplaatsbeleid. Hieruit is de beroemde 40% verplichting tot het realiseren van ateliers voor professionele kunstenaars uit voortgekomen. Deze 40% is dus alleen bedacht voor de borging van de culturele uitstraling van een plek, verder niets. Voordeel van deze verplichting was dat in tegenstelling van de rest van de doelgroep het controleerbaar was of iemand daadwerkelijk kunstenaars is of niet. De beroepenlijst die de SWWK en de kunstenaarsbonden hanteerden werden gebruikt om te bepalen of iemand onder de 40% kunstenaars viel of onder de 60% anderen. Subsidie werd gegeven alleen voor een geheel pand of perceel bestemd voor de gehele doelgroep. Citaat uit de subsidieverordening 2001: “De doelgroep van het te realiseren (woon)werkpand bestaat uit een samenwerkende groep van professionele kunstenaars, culturele ondernemers en kleine (ambachtelijke) bedrijven, die gezien hun inkomenssituatie geen ruimte op de reguliere vastgoedmarkt kunnen betrekken of zich dergelijke ruimte kunnen verwerven.” Hieruit moge duidelijk worden dat kunstenaars toen nog geen uitzonderingspositie hadden, en dat het beleid ging over een samenwerkende groep en niet over de individuele leden daarvan. Het eerste reglement van de CAWA liet ook geen twijfel over dat het broedplaatsbeleid gericht was op samenwerken, openheid, collectiviteit en niet op individualisme. Het reglement is bijna een blauwdruk voor hoe een legale vrijplaats eruit zou moeten zien, citaat: 1. De (broedplaats)groep heeft een visie op schrift gezet waarin wordt aangegeven op welke wijze de groep bijdraagt aan het culturele of creatieve klimaat van de wijk of de stad. Daarbij is sprake van de volgende kenmerken (waarbij het accent kan verschillen): Autonomie: Het pand kent zelfbeheer en zelfbestuur door de (bewoners en) gebruikers. Zelfbeheer is een keuze voor autonomie en flexibiliteit, maar evenzeer een sociaal experiment dat zich voortdurend ontwikkelt. Daarmee is het op zich al een bijdrage aan de sociaal culturele dynamiek van de stad. Collectiviteit: Er is interne democratie. Het beheer, het onderhoud en de onderlinge interactie zijn bij uitstek een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het project als geheel. Er is een actief beleid om de sociale cohesie te bevorderen en in stand te houden. Onderlinge hulpverlening is de norm en niet de uitzondering. Het collectief is gericht op duurzaamheid én flexibiliteit van het pand, de sociale structuur en alles wat daarbinnen gebeurt.} Functiemenging: Het gebruik is divers. (Wonen), werken en publieksfuncties zijn gemengd. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen kunstenaars en andere ambachtelijke bedrijvigheid. Evenmin bestaat er een principieel onderscheid tussen de culturele en de sociaalpolitieke dimensie, voor zover ze al niet samengaan. Er is ook diversiteit (inwoonvormen,) in bedrijfsvoering en in vormen van arbeid. Bedrijvigheid is in principe kleinschalig. Solidariteit: De bewoners en gebruikers zijn erop uit om connecties aan te gaan met elkaar en met de buitenwereld. Ze zijn initiërend in het leggen van contacten en het aangaan van samenwerkingsverbanden binnen hun eigen werkveld, en daarbuiten. Het pand is belangrijk voor minderheidsgroepen in het algemeen en voor de stedelijke subcultuur in het bijzonder. Het speelt een rol in de eigen buurt, en maakt deel uit van stedelijke en landelijke netwerken. Sociale bewogenheid is een constante factor, bij de individuele bewoners en gebruikers, en bij het pand als collectief. Toegankelijkheid: De bewoners/gebruikers streven naar toegankelijkheid, zowel voor producenten als voor consumenten. Betaalbaarheid is daarbij een cruciale factor. Niet alleen als randvoorwaarde, maar ook omdat het ruimte schept voor solidariteit, en voor experimenten en vernieuwing. Openbaarheid en het streven naar openheid zijn essentieel. Zoals te lezen valt werd er geen onderscheid gemaakt tussen kunstenaarschap en andere bedrijvigheid. In 2008 is echter het kind met het waswater weggegooid, en is het broedplaatsbeleid verworden tot een individueel kunstenaarsbeleid: er werd geen subsidie meer gegeven voor een geheel pand of perceel. Alleen plekken die gebruikt zouden worden door kunstenaars werden nog gesubsidieerd. De rest van de broedplaatsdoelgroep mocht niet meer profiteren van de gegeven subsidie waardoor er ineens een onderscheid werd gemaakt binnen de doelgroep. Kunstenaars werden ineens hoger gewaardeerd dan anderen die ook tot de oorspronkelijke doelgroep behoorden. Bijna meteen werd er daarna gepraat over doorstroming en tijdelijk gebruik van die kunstenaarsplekken. Discussies die niet over de gehele groep gingen, maar alleen nog maar focus hadden op waar de individuele kunstenaar aan zouden moeten voldoen. Deze discussies, samen met het alleen nog maar subsidiëren van kunstenaarsplekken, tonen aan dat sindsdien het beleid gericht is op individuele kunstenaars. De verwording van het broedplaatsbeleid tot een kunstenaarsbeleid was een feit geworden. Deze draai van de gemeente is alleen te verklaren door het organisatorische en financiële debacle van de grootste broedplaats van Amsterdam, de NDSM, waar ongeveer de helft van de broedplaatsubsidie in verdwenen was. Onkunde over zelforganisatie, zelfbeheer en eigen zeggenschap heeft dit debacle gestalte gegeven. De mensen en organisaties die daar wel verstand van hadden zijn vroegtijdig uit het project gezet door de bestuursleden van de beheerstichting. Het verleden is er om van te leren: Aantonen van kundigheid en kennis over zelforganisatie tijdens de realisatie van een plek is veel belangrijker dan het gebruik van de juiste woorden in een subsidieverzoek. Om een breder experimenteel gebruik van een vrijplaats te stimuleren is doorstroming belangrijk. Ook legale vrijplaatsen hebben last van verstopping door de hoge grondprijzen. Men gata niet meer weg terwijl ze, door ruimtegebrek in de stad, de vrijplaats wel ontgroeid zijn, er geen energie meer in stoppen, en geen meerwaarde meer hebben voor het geheel. Er zal stil gestaan moeten worden bij doorstroming in vrijplaatsen. Echter wel op een manier die hoort bij een vrijplaats. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan dat de huur bij een vrijplaats uit drie essentiële onderdelen bestaat: huurpenningen, tijd en energie. In de individuele contracten worden dan niet alleen de huurpenningen die betaald moeten worden opgenomen, maar ook de hoeveelheid tijd die een huurder zou moeten investeren. Ook door het instellen van een inkomensafhankelijke huur bedenken mensen eerder of het nog wel de juiste plek voor hen is. Er zou ter ondersteuning van de ambtenaren opnieuw een klankbordgroep opgericht kunnen worden, waar deskundigen uit het werkveld zitting in hebben. De term maatwerk zou opnieuw hoog in het vaandel moeten staan bij het beleid, omdat elke plek en elke groep anders is.  
Issue #022 Published: 01-02-2019 // Written by: Iris Kok
WOinActie: A personal account
On December 14th, I took part in my first protest and marched in The Hague with 2000 fellow academics and students, for the WOinActie (Higher Education in Action) movement, which stands up for the interests of university education which is under great pressure due to substantial, long-term cutbacks and a rapid increase in the number of students. To give a little bit of context, however, I will now rewind to the day it all started for me: when I first walked into the University of Amsterdam in September 2014. Back then, there were already some people, mostly teachers, making mentions of budget cuts and briefly explaining why they did not have the time to respond to questions from us, or why they were late with our grades – which was not a rare occurrence. I and my classmates thought this was normal, and that the transition from high school to university was supposed to feel like this. However, in February 2015, a series of protests took place, which led to the subsequent occupation of both the Bungehuis (a location where I had most of my classes) and the Maagdenhuis, both of which belonged to the University of Amsterdam at the time. While I followed the news and updates on the topic, I did not quite understand why there was so much anger and distrust towards the board of the University. That is also why, at first, I kept my distance from the movement, since I did not quite know what was going on, except the mentioning of a series of new plans, called “Profiel 2016”, which basically signalled more budget cuts and the removal of multiple individual education programmes. Now, four years on, I understand it a bit more. Just like many other Dutch universities, the University of Amsterdam is following the adage, “use money to make more money”, but the approach does not necessarily create more opportunities for students or higher quality education. Over the years, rules upon rules, and measures upon measures have been implemented  to increase the number of international students, yet no particular attention has been paid to improving the quality of the education that is given and received in these institute(s). This vague pressure that has surrounded the University throughout this process, has not been deconstructed yet, but it should be. Promises are made on paper and are discussed in many meetings, but real life commitments to ease the pressure on people - students, teachers, but also ‘’beleidsmedewerkers’’ - is unfortunately, severely lacking. At this point, you may very well ask: Why? Because in the minds of the governing bodies of these institutions, there is no time to think, create or implement measures that would take away the various pressures placed upon staff (such as more classes in less time, more students but less resources). This, in my experience, has caused a vicious cycle of acknowledging the various problems at hand, with no solution really being offered. As a result, people end up feeling depressed and overworked, experiencing burnouts and even worse, turning into cynics. Not only towards the University of Amsterdam mind you, or the system of higher education in general, but also in other areas of their lives. And the crux of this problem? Money. At a closer look, however, the main problem lies not only with the Faculty Board, which in my case, is the Humanities department of the University of Amsterdam, or the Board of the University itself, but also the government of the Netherlands. That is where our futures are decided upon, where decisions are made about education, universities, and their finances, such as the funding of research activities, as well as the ‘’studie-financiering beurs”, which is something that has transformed into a loan system over recent years. Knowing that I am set slightly apart from my younger fellow students because I was not affected by the new system of debts and loans is an uneasy feeling. Mind you, I am no stranger to the pressures of modern student life; I took various positions and tried to manage my time and effort to get by, and still I I needed to take out a loan to pay the rent of my overpriced container (special thanks to DUWO and the Gemeente Amsterdam) I cannot imagine how it must feel like to start out with no help and go into an immense amount of debt even before you have really started your studies. But back to December 14th present day: It was a response to the culminative effect of these academic and monetary pressures I see exerted upon myself, my teachers and my fellow students. The lack of initiative by institutions and the vicious cycles that surround any and every process of remediation led me to participate in this protest, and I will participate in future ones, too... As WOinActie, our symbol is a red square - that means we are all in debt. Not only financially, but also in debt to the future generations of students, academics, teachers, beleidsmedewerkers and other people who are, in one way or another, connected to the higher education system, which desperately needs to change. Our demands: No more inflated tuition fees, no more work pressure, or whole programmes disappearing in order for the universities to ‘function’. That is why we called on Minister Ingrid van Engelshoven on Friday to cancel the announced budget cuts. We shouted: “No ifs, no buts, no education cuts!” For more information on WOinActie, please go to There is also a petition, which can be signed here:  
Issue #022 Published: 31-01-2019 // Written by: AA en Kriterion
Filmtheater Kriterion
Het ontstaan van Kriterion Net na de 2e Wereldoorlog is Kriterion ontstaan op de locatie waar het nu nog steeds gehuisvest is. In het oude verenigingsgebouw van de joodse arbeidersvereniging ‘Handwerkers Vriendenkring’, dat tijdens de oorlog geconfisqueerd was door de NSB. Kriterion is opgezet door een aantal leden van het studentenverzet die door het gezamenlijk exploiteren van een filmtheater hun onafhankelijkheid wilden waarborgen. Het belangrijkste basisprincipe waarmee Kriterion werd opgericht staat nog steeds overeind. Namelijk het verschaffen van financiële onafhankelijkheid voor studenten in een leerzame omgeving. Democratische vereniging Kriterion is een vereniging van een kleine vijftig studenten die zich met alle facetten van de bedrijfsvoering bezighouden. De organisatiestructuur is democratisch en non-hiërarchisch, elke week wordt er vergaderd en gestemd over nieuwe ideeën. Het takenpakket van de werknemers (uitsluitend studenten) is fluïde en divers: de programmeurs en het bestuur tref je dus ook aan achter de bar of in de kassa. Het bestuur bestaat uit studenten die een jaar lang deze functie vervullen. Programmering Het filmprofiel van Kriterion is lastig te definiëren. Doordat ze geregeld van programmeur wisselen is er veel beweging. Naast de programmeurs hebben ook andere verenigingsleden de mogelijkheid om ideeën in te brengen. Kriterion onderscheidt zich door middel van speciale programma’s zoals de sneak preview, moderne klassiekers en after midnight vertoningen. Ze vertonen soms vrij grote producties, dan weer kleine films met een laag budget, en dan weer geëngageerde documentaires. Er is aandacht voor de impact van de film en ze vragen zich telkens af of ze zich achter een titel willen scharen. Boven alles willen ze films laten zien waar ze zelf enthousiast van worden! Nevenactiviteiten Kriterion is niet alleen een plek om films te bekijken. Zo is er is een gezellig café, waar ook weleens een concert of een feestje plaatsvindt en in de foyer van de bioscoop is maandelijks een nieuwe tentoonstelling, met werk van een jonge kunstenaar. Daarnaast organiseert de vereniging geregeld evenementen omtrent de première van een film zoals feestjes, lezingen, debatten en concerten. Andere Kriterion projecten zijn filmtheaters Studio/K en De Uitkijk, eetcafé Skek, de Oppascentrale en een benzinepomp. Dit zijn allemaal los van elkaar fungerende bedrijven, met allemaal een zelfde soort organisatiestructuur. Er worden geregeld samen dingen georganiseerd. Kriterion is een not-for-profit organisatie, met een stichting als overkoepelend orgaan. De opbrengsten gaan dus niet naar een CEO op een eiland maar wordt geïnvesteerd in bestaande of nieuwe projecten. De Stichting Young Urban Achievers, opgezet door oud-Kriterionmedewerkers, is momenteel bezig met het opzetten van projecten in Monrovia en Ramallah. Meer info over Kriterion Photo’s: Clara Pietrek  
Issue #022 Published: 30-01-2019 // Written by: Ayse B. Tosun
The Sound Catcher: Elise ‘t Hart
Loud, fast paced and unflinching: the modern times we live in leave us with diminished attention spans, suspended in a state of oversaturation - one that that blinds us to the beauty and meaning hidden in simpler things. As we further drift away from these small yet precious moments, some try to swim against that tide in pursuit of meaning. Dutch sound artist Elise ‘t Hart is one of those people. In her work, those simple and beautiful moments of the world are magnified, focusing our attention on everyday sounds that can too often be taken for granted. “Sounds are changing too” From ticking clocks to noisy neighbours, chirping birds to bubbling teapots, domestic sounds are part of ‘t Hart’s longest running project to date, named the Institute for Domestic Sound (Instituut voor Huisgeluid), which serves as a large collection that documents all the sounds that contribute to our experience of “being at home”, captured for us and for future generations. Nowadays she continues the project at the Meertens Institute, as the first artist-in-residence in the history of the organization. As a research institute that focuses on Dutch language and culture, the Meertens Institute boasts vast databases on Dutch songs and folktales, pilgrimage culture and saint cults, probate inventories, farmhouses, feasts and rituals, as well as religious cultures. While the researchers at the Meertens are not particularly concerned with the house sounds they come across in the institute’s 6,000 hours of audio recordings, in this archive ‘t Hart hears a hidden treasure trove of information, listening to the various recordings from different eras of Dutch culture, with the ears of the Institute for Domestic Sound, which she describes as “almost being there yourself”. “Catching” Sounds When asked about the urgency of building a collection of sounds, ‘t Hart expands upon the idea. The crux of her work, she explains to me, is to capture, understand, catalogue and share the sounds that are treated as invisible, or will eventually disappear altogether. Sounds that we take comfort in or are annoyed by. “While sounds may pass us by, they have an effect on us, our minds and our memories”, she says. By making these invisible sounds visible, ‘t Hart wants to produce a unique kind of awareness within her audience, to transform their interactions with their surroundings into a holistic, artistically-minded experience. In addition to working with the archives at the Meertens, she also cultivates an archive of her own, which she builds by visiting friends, family and acquaintances in their homes and capturing the unique sounds that come with those particular places. She then writes about each sound and couples it with an image of the “instrument” that makes it. Parts of her growing archive have been the subject of numerous exhibitions in various cities across the Netherlands. Rich Dialects and Vintage Moments Speaking about her journey through these archives, the first aspect ‘t Hart points out is the sheer vastness of them – while many other scientists and linguists have been there before, looking at such a large volume of material makes for interesting moments of contemplation and comparison for her as an artist. Of the 6,000 hours of material that has been catalogued across decades and generations, a generous 1,000 of them, described as a “dialect bank”, is already online for those who are curious. She describes her approach as almost a “sixth (domestic) sense”, sometimes skipping through the recordings to get a sense of what is there, thinking to herself, “maybe I’ll catch something here”. When faced with a particularly difficult dialect to understand, ‘t Hart says she often consults the institute’s collection manager Douwe Zeldenrust, who helps her make sense of the context and the details of the conversations that are taking place. In her own words, she describes the most striking piece of material as ”the sound of the cigarettes being lit”, and continues: “In the ‘60s and ‘70s, it was very common to smoke during an interview, and we don’t do that anymore. I mean, look at us – not a cigarette in sight! So when you listen to these recordings, you sometimes hear people ask the interviewer if he wants a cigarette, then you hear the sound of the matches being struck, followed by the chatter of people smoking.  Ticking clocks are also always interesting, we rarely hear that anymore. The tinkling of cups and spoons – you still get that in the house of your grandma, or coffee places... but now we have these paper cups! I call this specific sound ‘rinkelen’ in Dutch.” More than Just Domestic Of course, ‘t Hart’s interests are not limited to the exploration and cataloguing of domestic sounds – coming from a family of musicians, she explains how sound has been a very present catalyst in her artistic pursuits from an early age. One of the reflections from that process was the creation of what she dubs “sound portraits”, where she records the sounds that are specific to a place and puts them together in a way that “reconstructs the reality of that place”. Her 2012-2015 work, titled Uitzicht (Views), is a vivid example, for which she filmed the surroundings from outside the window of her student room, and replaced all the sounds by recreating them with synthesizers. She explains that it actually confused people at first and that they were asking her all sorts of questions: “What did you do to the clouds? Is there something wrong with the timelapse?” Creating these uncanny responses led her to think that the importance of sound in audio/visual works is often overlooked, and playing with that audio-visual connection is an angle that she wanted to explore. At the time of writing, ‘t Hart was preparing for an exhibition in Liege, to take place in early 2019, and another one during Art Rotterdam, where she will be bringing the Institute for Domestic Sound with her in a pop-up format, in order to collect the sounds of the art fair. Her pursuit to find hidden gems in archives will also continue in the form of a podcast, which is accessible from her website. Foregoing any other adjective, the work of Elise ‘t Hart is real – it is incapable of artifice and truly driven to help us trace our way back to the basics, all etched in our respective psyches - a crucible of simple, serene and underappreciated moments that we are often too blind or deaf to take note of. Photo: Elise ’t Hart
Issue #022 Published: 25-01-2019 // Written by: Bart Stuart en Klaar vd Lippe
Vrijplaatsen: Ruimte buiten de markt!!
Er is de laatste tijd veel te doen over vrijplaatsen. Directe aanleiding is de enorme politieke druk op, en het verdwijnen van het vlaggenship van de vrije ruimte: de ADM. Het halfslachtig optreden van het stadsbestuur in deze kwestie speelt de eigenaar van de grond in de kaart. Een bizar voorbeeld van gesjoemel en duistere grondpolitiek. Maar er is veel meer aan de hand. Het gaat veel verder dan de ADM en andere achteraf plekken die bij de stad zijn gaan gaan horen. Het gaat over het verdwijnen van een Amsterdamse traditie, die van een ongedeelde, open en tolerante stad. In die traditie bestaat een gezonde dynamische stad uit grote verschillen. Commercie naast culturele diversiteit, rijk naast arm, nieuw naast het bestaande enzovoorts. Dat is drastisch verandert. De stad wordt eenvormigere en vlakker. Deze monocultuur wordt naadloos gefaciliteerd door de dienst ruimtelijke planning vanuit een primaire focus op economische groei. Tijdens de AA talk#2 over de Toekomst van Vrijplaatsen in Amsterdam (21-11 j.l. in de Mobiele eenheid) wordt duidelijk dat het onderwerp divers en uiteenlopend is. Er is geen heldere definitie van het begrip vrijplaats. Waar hebben we het eigenlijk over? Tijdens deze avond zitten krakers, actievoerders en ondernemers samen op een podium en wat hen bindt is de drang naar het vervangen van het model dat we ‘kapitalisme’ noemen. De stad wordt niet alleen te duur, maar ook onleefbaar. Op die avond horen we ook het verhaal van een maatschappelijk intiatief dat bezig is met een vrijplaatsenakkoord. Zij gaan binnenkort in gesprek met de politiek over het onderwerp. Goed dat er een lobby wordt opgezet, maar daarmee is het probleem nog niet opgelost. Ook op het grote Vrijplaatsendebat (4-12 j.l. in de Zwijger) werd duidelijk wat er speelt in de stad. Maar als het een oplossing lijkt om dan maar eigenaar te worden van alle subculturele plekken schiet je jezelf in je been. Het gaat er juist om dat een vrijplaats zich NIET in de markt bevindt. En daar ook niet hoort. Waarom is de onderwerp zo belangrijk en toch zo moelijk beet te pakken? Wat is daarvan de achtergrond en de reden? Door de oogharen gezien lijkt er nog best vrije ruimte aanwezig. Dat is een illusie. Amsterdam teert in op zijn reserves. In de afgelopen tientallen jaren zijn er nauwelijks nieuwe plekken bijgekomen. Sterker, zelfs het gesprek erover was tot voor kort onmogelijk. Het nieuwe linkse progessieve stadsbestuur is echter niet naief en heeft binnenkort een bestuurlijk vrijplaatsenoverleg. Daarin wordt gekeken of en hoe er nog mogelijkheden zijn voor deze idealistische woon-werkvorm. Want bestuurlijk is een vrijplaats nog onbekend gebied. Vrijplaatsen bestaan niet. Dat wil zeggen, er is geen afspraak of definitie van wat een vrijplaats is. Zoals bijvoorbeeld een broedplaats. Dat is een helder omschreven gemeentelijk beleidsvoornemen met maatregelen, protocol en voorschriften. Een vrijplaats heeft dat niet. Maatschappelijk alternatief Over wat vrijplaatsen zijn en waarom ze tot een gezonde stad behoren wordt volop gedebatteerd. Wat zijn de kenmerken van de bestaande vrijplaatsen? De Mobiele eenheid, een kraakpand in Amsterdam Noord noemt zichzelf vrijplaats. Volgens hen is een vrijplaats een plek voor de buurt, voor de community en een plek om betaalbaar te kunnen wonen. Tijdens de AA talk#2 kwam dat uitgebreid naar voren. De combinatie van wonen en werken is heel belangrijk. Het gaat over community en niet over consumptie. Dat is het verschil met een broedplaats want daar wordt alleen gewerkt. Hoewel daar ook tijdelijke initiatieven voor de buurt een plek kunnen vinden is het doel vooral om betaalbare werkruimte te creëren voordat het gebouw weer op de markt komt. Vrijpaatsen gaan over de manier van werken en leven. Samenwerken en zelforganisatie zijn daarin kernbegrippen. Zij willen een alternatief bieden voor de huidige maatschappelijke opvattingen waarin productie en consumptie centraal staat. Kapitalistisch realisme Waarom is het in deze tijd zo lastig een vrijplaats te laten ontstaan? Schrijver-filosoof Mark Fisher schrijft in 2009 het boek Capitalist realism, is there no alternative? Hij duidt de tijd waarin wij leven als kapitalistisch realisme. We zijn zo gewend om alles door de bril van de economie te bekijken dat we het als de natuurlijke staat van de wereld zijn gaan accepteren. We zijn niet langer op weg naar een betere toekomst. We lijken in beslag genomen door eeuwigdurend heden van productie, consumptie en economische groei. Sterker: alternatieven en een andere toekomst lijken onmogelijk. Zelfs wanneer de feiten ons niet bevallen en levensbedreigend worden, vinden we andere opties gewoon niet geloofwaardig. Alles wat niet in de bestaande consumptie en machtsverhoudingen past is luchtfietserij. Dat een andere manier van leven hoogst noodzakelijk maar onvoorstelbaar is geworden - stelt hij - is de werkelijke schade. Vrijplaatsen komen vaak op voorhand onder de noemer luchtfietserij. Omdat ze naar een alternatieve manier van samenleven en werken zoeken. Omdat ze zich willen onttrekken aan de vanzelfsprekende scheiding van werk en leven. Zelf verantwoordelijk willen zijn in plaats van die verantwoordelijkheid bij de politiek of overheid leggen. Met vrijplaatsen accepteer je dat de huidige opvattingen over hoe je moet leven wellicht niet de enige zijn. Je creëert een levend en werkend alternatief. Onmogelijke mogelijkheid? Hoe klein en beperkt ook, het schept een precedent. Daarmee is een ander kernprobleem benoemd. In de democratie moet iedereen voor de wet gelijk zijn. Je mag als overheid geen uitzonderingen maken, of je moet die heel goed omschrijven met regels. Daarmee kom je op een innerlijke tegenstrijdigheid. Wanneer je het alternatief van te voren zou omschrijven is het geen alternatief, het is een vervolg van hetzelfde. In bestuurlijke zin lijkt een vrijplaats tot nu toe een onmogelijkheid. Tenminste. Dat hoeft niet. De grond voor de gelijkheid van iedereen ligt in het voorkomen van oneerlijke bevoordeling door machthebbers, nepotisme. Of misbruik van je positie in de markt, oneerlijke concurrentie. Ongelijkheid die voortkomt vanuit de markt - economische ongelijkheid - is niet beschermd door de wet. Je mag vrijwillig arm zijn. Het gedachtengoed van de vrijplaats draait om collectiviteit en solidariteit. Intrinsiek sluiten ze nepotisme en oneerlijke concurrentie uit. Het gemeentebestuur zou de vrijplaatsen kunnen beschouwen als een intrinsiek maatschappelijke voorziening. Oneigenlijke bevoordeling speelt geen rol. Iets dergelijks is al gebeurd met het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed: hier rekent de gemeente geen markt-tarieven en houdt ze rekening met het doel van de functie. Vrijplaatsen aanbevelingen De huidige ontwikkelingen in de maatschappij schreeuwen om verandering. De systemen en de gedachtenvorming bieden daarvoor geen ruimte. Wat nu? Als het werkelijk moet, moet het dan maar buiten de systemen om. Dan op eigen kracht. De fysieke ruimte voor een vrijplaats is niet de eerste vereiste. Ook in een gewoon straatje in een gewoon pand kan een vrijplaats zitten. Het gaat om de instelling van de bewoners en werkers. Vrijplaats zit in je hoofd. Moed zit in je hart. Niet in een beleidsstuk. Daarom moeten wij de verandering zijn en die moeten we bevechten.  
Issue #022 Published: 24-01-2019 // Written by: Faye Hahlo
Fossil Free Culture - 6 Months On
2018 saw a series of dramatic yet serene protests planned, directed and mobilised by Fossil Free Culture inside and around the Van Gogh Museum. The result was that the museum decided to drop Shell’s sponsorship. We at Fossil Free Culture describe ourselves as a collective of artists, activists, researchers and critics working at the intersection of art and activism to bring an end to oil and gas sponsorship of public cultural institutions in the Netherlands. Fossil Free Culture NL was inspired by the likes of Liberate Tate, a movement designed to persuade London’s Tate Modern to cut its ties with BP, and eventually emerged from a collaboration between activists and artists at the Climate Games, which followed 2015’s United Nations Climate Change Conference. ‘Artwashing’, the process of fossil fuel producing companies making themselves look good by dint of association with cultural centers, is a grey area, even for many environmentalists, as sponsorship of art is deemed a noble cause. However, we consider it a fundamental element to the environmentalist cause to erode the social license the fossil fuel industry seeks in order to continue its staus quo. It is crucial to eradicate art washing and all other image-sanitising strategies that fossil fuel companies use to promote a false image of their cultural and societal generosity. Art-washing make us forget companies like Shell are responsible for the climate breakdown, and that they endanger all life support systems on our planet and violate human rights. Shell has ties throughout Dutch culture and institutions, including universities and schools, and the eradication or at least decreasion of this global power will partly rely upon the removal of their influencial grip on their home country. Social respectability and acceptability are the elements that catastrophic corporations require in order to construct social licenses. If ties with different layers of society, including the cultural sector, are dismantled, Shell will lose its social license and will be stigmatised in the same way that the tobacco and arms industry have been. We believe people are as moved by emotions and desires as by facts and rationale. Via Fossil Free Culture, art and activism merge into one practice and create affective experiences that activate and move people; hopefully inciting them to engage in the climate struggle. The climate crisis will continue to require artists to help people imagine other, possible worlds. With 2019 around the corner, keep your eyes peeled for Fossil Free Culture’s next move. The group is now focused on expansion as they mobilise more people to support them and participate in actions. They are organising projects and events that will increase the public debate around the issue of artwashing, and will also launch the second part of their project in the beginning of 2019: engaging in disobedient performance art in a Shell sponsored cultural institution. Visit their website and like their Facebook page to stay updated. Photography: Laura Ponchel
Issue #022 Published: 16-01-2019 // Written by: Adam Aardbei
Ontruiming ADM: mede mogelijk gemaakt door GroenLinks
Ontruiming van de ADM voor Kerst, was de uitspraak van de Raad van State afgelopen zomer. Een uitspraak op grond van het wonen in een gebied waar niet gewoond mag worden. Je zou zeggen: er zijn urgentere zaken dan mensen te ontruimen die ergens in strijd met het bestemmingsplan wonen. Een burgemeester moet natuurlijk zo’n uitspraak uitvoeren, maar ze kan daar een jaartje langer over doen; kan het koppelen aan vervangende ruimte of het opschorten omdat er nieuwe feiten zijn. Die nieuwe feiten zouden er voor een GroenLinks burgemeester en voor GroenLinks wethouders voldoende moeten zijn: je ontruimt niet voor de erven van een crimineel; je ontruimt niet zonder de mensen een volwaardig alternatief te bieden; je ontruimt niet als dat op termijn betekent dat Amsterdam geen scheepsbouw meer heeft; je ontruimt niet als het kettingbeding op het pand de toekomstige bestemming van de eigenaar verbiedt; je ontruimt niet als de eigenaar daardoor 50 tot 100 miljoen euro rijker wordt. Maar GroenLinks voert gewoon het beleid uit dat al uitgestippeld was voordat ze aan de macht kwam. Een van de eerste acties van Halsema als burgemeester, nog voor de zomer, was een brief laten bezorgen bij bewoners in Noord waarin ze de bewoners waarschuwde (“informeren” heette het) voor de mogelijke komst van de ADM-krakers. Een enge, gevaarlijke mensensoort was op komst. Een brief geschreven door het ambtelijk ontruimingsteam, dat al bijna 2 jaar bezig is. Gewoon door Halsema overgenomen en niets aan veranderd. Konden gewoon doorgaan, ondanks de GL burgemeester en GL wethouders. Met zulke ‘vrienden’ heb je geen vijanden meer nodig. Mond dicht in B&W Sinds GroenLinks in het gemeentebestuur zit is de ADM enkele malen aan de orde geweest in B&W. Burgemeester Halsema en D66 wethouder Kock meldden daar hoe ze de ontruiming van de ADM en de ‘uitplaatsing’ aan het regelen waren. Geen enkele keer heeft een GroenLinks wethouder een vinger voor de ADM uitgestoken; er ook maar een woord aan gespendeerd. GL wethouders Van Doorninck en Meliani op ADM avond Nadat ze een half jaar elk contact met de ADM hadden afgehouden en zorgvuldig hun mond over de ADM hadden gehouden kwamen 2 GL wethouders op 4 december naar de ADM avond in De Zwijger. ‘Enorm inspirerend’ vonden ze alle verhalen over de ADM en vrijplaatsen op deze avond. Verhullend dat ze te laf waren om langs te komen en binnen B&W stilzwijgend met de ontruiming ingestemd hebben. De hele avond werden de GL wethouders gevraagd om een afspraak te maken met een aantal initiatiefnemers over hoe je de Vrije Experimentele Ruimte in Amsterdam kan vormgeven. Hielden ze stug af; ze kwamen om te leren en wilden absoluut niet praktisch worden. Stel je voor…... Halsema: Boerka wel, ADM niet Terwijl Halsema voor het wettelijk verbod van de Boerka wel haar nek uitsteekt, voert ze voor de ADM braaf het beleid van haar voorganger en D66 wethouder Kock uit. De ontruimingstermijn rekt ze iets op van Kerst tot midden januari. That’s it. Geen enkele inzet voor de vrijheid en vrijzinnigheid, waar Halsema in woorden altijd zo’n voorstander van was. Als een ouderwetse zielloze regent maakt ze een eind aan de laatste grote vrijplaats van Amsterdam. Waarom voert GL haar eigen programma akkoord niet uit? Ze zouden zich - volgens dit akkoord -  toch inzetten voor ‘rafelranden’ in Amsterdam? Ze zaten afgelopen zomer nauwelijks op het pluche of ze maakten een eind aan Blijburg, gevolgd door steun aan de ontruiming van de ADM. Blijkbaar waren de verkiezingsbeloften vergeten en is het programma akkoord door anderen geschreven, want ze hebben er geen boodschap aan; willen zich nu niet inzetten voor die ‘rafelranden’.  ‘We zijn nog aan het leren en luisteren en zijn ook mensen’, was het antwoord van wethouder Meliani op de ADM avond. Ondertussen neemt ze al een half jaar elke week besluiten in B&W, heeft een begroting van miljarden vastgesteld en steunt ze de ontruiming van de ADM door in B&W haar mond te houden. Dat ‘het luisteren naar de bevolking’ fake is zagen we met het besluit van GL wethouder van Doorninck om de Van der Pekbuurt van het aardgas af te halen. Begin oktober meldde ze dit trots, samen met huiseigenaar Ymere. Bleken ze ‘vergeten’ te zijn de bewoners hierover te informeren. Geen 2 jaar Geitenvrijheid maar op naar de eeuwige slibvelden Maakt GL zich dan hard voor een alternatieve locatie; zet ze zich in om al dat waardevols en inspirerende dat de ADM te bieden heeft, te behouden voor de stad? Nee, zelfs een fatsoenlijke vervangende ruimte kan er niet vanaf. Twee jaar mogen ze op de slibvelden in Noord blijven, met een hoeveelheid regels waarmee elke vrijheid de kop in gedrukt moet worden:  ‘Zelfs de geiten van het Amsterdamse Bos hebben een grotere vrijheid van bewegen dan de ADM-ers straks op de Slibvelden van Noord’ schreef Het Parool op 21 november. Als GL geen kans meer zag om de ADM te behouden, waarom hebben ze zich dan niet vervolgens hard gemaakt voor een fatsoenlijke nieuwe vrijplaats in Amsterdam? Te bang voor rechts? Te bang om tegen hun ambtenaren in te gaan? Te bang voor hun eigen achterban. Of zo blij dat ze aan de macht zijn dat ze daar alles aan opofferen? Een half jaar nadat GroenLInks in Amsterdam in de centrale machtspositie is terecht gekomen moeten we aanzien hoe zij (mede) de ADM laat ontruimen. Photo: screenshot from AT5
Issue #022 Published: 10-01-2019 // Written by: Zeta Z. Moire
Response to: “English is a gentrifier”- “Engels als verdringer en uitsluiter”
Willa Cather describes her anxiety about the increasing construction of skyscrapers in New York during the 1920s through various metaphors. As Molloch, a Semitic deity that invokes associations with child sacrifice; monstrosities from the “orient”; an “Asian Genius” that enfeebles the Statue of Liberty. Why do Cather’s associations point to the “East” even though the origins of the skyscraper is lie in the West? What Cather expresses is a sentiment familiar to anyone who looks carefully at the logic of the “West’s” relation to its fears. Whatever is fearful or uncanny comes from the outside. For example, instead of blaming businesses, and the sale of historic buildings, featureless malls and hotels, the right-wing make “the immigrant” their target. Capitalism, the destroyer of cities as places for communities of people, has its origins right here in Europe, and is perpetuated by European governments and business today, but it is the foreigner who is responsible for divesting Europe of its sense of self according to the local. From Cather’s misplaced anxieties, to a recent article in Amsterdam Alternative, which places the blame of cultural dissipation in Amsterdam on all English-speaking people in the city, it seems that when anything is taking Western countries in the wrong direction, it is the foreigner that is held accountable. The problems which are the result of systems that both originated in and are propagated by European capitals such as Amsterdam are blamed on foreign sectors of society. Hearing Voices A few years ago, in a speech being made by a squatter, I had heard a common refrain: “...and one never hears Dutch in the streets anymore.” What does this statement imply? It implies that ideally everyone should speak Dutch in the street. The “anymore” suggests that at some point in history, the streets were pure: you only ever heard Dutch. This kind of thinking is part of a wider ideology which suggests that there was a homogenous and pure past before some kind of Great Corruption. According to this logic, there was a time that Amsterdam was great, but because of an all-too reductive and simple reason – e.g., the fact that people speak more in English now – it has become a monument of capitalism. Consider the non-Western English-speaking person, like me, or the Sudanese English teacher who is looking for a home here, or the fellow selling papers in front of Albert Heijn, who can only communicate in English. The above argument bundles us together with those who colonized us and are now set on destroying this city. Speaking English well, as I do, is the result of trauma that “my country” (whatever that means) suffered. It is now a language that I share with millions of non-Western people; the result is that we can travel, study, and indeed utilize in order to get anywhere in life. In the vice grip of colonialism, millions were forced to choke up a language, through a slow cultural violence. And now, we have made it our own, internalized it, so that we even dream in English. Moving Towards Complexity Perhaps the problem lies in the general oversimplification of the situation. We should be aware that Occam’s razor, the scientific argument that “the simplest explanation is the correct one”, is the worst principle to apply to social situations. It should be turned around; let us consider my own version of Hickam’s dictum: “the complex explanation is the best one”. When hearing me speak English, the cultural purist may assume that I am part of an international business elite. On the basis of the language I speak, they would believe that I participate happily and to my own profit in neoliberal and capitalist exploitation. Perhaps I am a wealthy student. Perhaps I work at Shell. Nothing could be further from the truth. I worked hard. I studied in Europe thanks to hard-earned scholarships. Again and again, I was penniless, always on the verge of having no right to remain in Europe. I spent over ten years (I’m now in my 30s) trying to build a life here. What the cultural purist would assume, given my education and my language, is that I’m some kind of spoilt rich brat, willingly nomadic, or indigent. Nothing could be further from the truth. I never had a city to call my own. Never a language. I was born an immigrant. I’m the perpetual foreigner wherever I go. That is how it is, and I cannot change that. But I know one thing, that me or people like myself should never carry the blame for capitalist exploitation and neoliberalism because of the language we speak. I am not responsible for the capital-hungry municipality destroying central Amsterdam, turning Bungehuis into SOHO House, evicting squats, or gentrifying neighborhoods. Let us take a more inquisitive look. Come with me and let us together find the centers of power. Let’s listen. I hear, very distinctly, Dutch voices echoing in the city halls and in the parliaments making decisions that are wreaking havoc in and on Amsterdam. I hear estate agents discussing million Euro deals in Dutch. The cultural purist could hear them, too. Instead of charging at them, however, the people the purist blames for destroying Amsterdam are people “like me”. The problem is not the language they speak, the problem is what they are saying. The aforementioned article in this publication described English-speakers as “rich, students, hipsters”. And what are the leaders of this country? I wonder. Are we more powerful than them? Do I destroy the city more than they do, merely by opening my mouth and speaking? But to counter views such as that, perhaps I don’t need to advance any arguments. After all, blaming a whole language spoken by 20% of the world’s population, many from countries that were previously colonized, is just a stupid thing to do. The Myth of Mokum Instead of being nostalgic for a Mokum of the past – and nostalgia has at times a vicious conservatism to it – think about the Mokum of the future where people like me who deeply care about this city are considered part of it. I think there is an obsession in Europe, a fear of loss, and it is drowning nuance. What is worth conserving is not the Mokum of one language – a myth created and glorified only in our present. It is the idea of Mokum, real and unreal, which has freedom at its heart. The liberals who strangle this place right now, building monuments to capitalism, want you to bicker with me about what language I should be speaking. All the better for them… Linton Kwezi Johnson, whom was quoted in “English is a gentrifier”, was railing against colonialism. And here is another person, telling me what European language I should speak… I dedicate this poem to cultural purists everywhere: Anyone telling you what language to speak – is an asshole There’s no escaping it Another one shouts, cut out your tongue, we’ll sew it back on again. Even so, you are not one of us, for we can still see the seams You want what is good, I know, but so do I You love your city, and that is beautiful May you never be lost, without language or country May you never be the eternal stranger But perhaps one day you would like to come with me So we can put our ears against those opulent doors So we can hear in what language the lawmakers are weaving And weaving their nets It isn’t Dutch, it isn’t English… een klinkend metaal, of luidende schel geworden   The language of capital
Issue #021 Published: 17-12-2018 // Written by: Ayse Tosun
A Unique Haven for the Unfinished: Café Chercher
It’s a Tuesday night, you are sitting in a small, circular building in the heart of the Amsterdam, with a dozen strangers seated around you. As you look around and try to gauge the atmosphere, you notice the smell of homemade soup. It makes you feel strangely welcome. Then suddenly the crowd shifts. The host briefly introduces herself and announces the first contribution of the evening. And here she is: a girl around your age standing in front of a projection screen preparing to present. The stage is all hers, but it’s not going as straightforwardly as one would hope. On the contrary, she is struggling to get the image from her laptop to show on the projection screen. The crowd sits still. No one is interfering to help, and you feel a tingling, strangely familiar anxiety build up inside you. The kind of anxiety anyone who has ever had to present anything knows all too well.  “Should I do something? She is clearly having trouble.” But as your thoughts race, you too end up paralyzed by this collective inaction. After several minutes of rigorous trial and error, she has her desktop image projected onto the screen. However, her laptop is aggressively refusing to comply with her demands, breaking down with a slew of error messages, leaving her without the visual representation of whatever it was she intended to share. She is on her own now. Then, with trembling hands, she starts to recite a text from a crumpled piece of paper she has in her hands. The text starts out somewhat poetic, delving into the relationship between man and technology, and how it can breed “indifference and inaction”...  That is when you realize that all the thoughts and silent reactions you had within the space of the last five minutes were in fact part of a meticulously laid out, unnerving plan. As she finishes reading, she introduces herself. Her name is Sara Lott, she is a master’s student at the University of Amsterdam, and this is all part of her performance. Then you realise this is all part of the experience, at Café Chercher. The motto: Dare to Share Café Chercher is a monthly gathering for “unfinished” research projects, offering a platform for practitioners, students, PhD researchers, professors and artists, from institutional and non-institutional backgrounds. Each gathering features several contributions, which appear in a myriad of forms, thematically existing between the realms of art and science.  Founded in 2014 by Dutch artist Emily Huurdeman and her then co-student Edgar M. Caramaño, Café Chercher began as a community experiment to bring different people from different disciplines and (non-)institutes together, in order to create an alternative, unique haven for the “unfinished”. Now led by Huurdeman and fellow artist Dalida Georgiou-Achmet, it is gearing up for a new season, at the Vox-Pop building of the University of Amsterdam, but Huurdeman states that the platform could also turn full “nomadic”. Attendees witness interesting theoretical and practical crossovers, such as artists who do research, researchers who are involved in the arts, and everyone and -thing else inbetween. Gathering every last Tuesday of the month, participants and attendees are encouraged to share their questions, doubts, hypotheses, try-outs, and prototypes. The importance of open endings... If you are a student, researcher, artist, or simply someone who appreciates new ideas, then you are undoubtedly familiar with the dictum that  the “end result” is all important. No matter if it’s art, research, artistic research, or simply an idea on Kickstarter, we are eager to see the conclusion, and only then consider the before and after, and the working prototypes. However, much of the value we ascribe to the end product results from the space in between, the searching, the trial and error, the doubts, and the questions. This is where the magic happens.  Instead of the black-boxed, finished result, which creates a line of defense when subjected to new audiences, Café Chercher chooses to honour the process of searching for answers. Huurdeman also suggests that the “friction” that arises from these colliding worlds of art, science, and institutional and non-institutional practices, make for a “plug and play” format, where new discussions emerge and fresh perspectives are offered. Insecurities are out in the open and hypotheses are tested. Despite using an institutional space, their aim is to reach out to a broader public, expanding their community and creating breathing space for experimentation int he meantime.  Aside from being unexpectedly surprised, dealing with the unfinished in a neutral zone has plenty to offer, because looking beyond the black-boxes (out-thinking the box, really) is often overlooked – and if the goal is to discover and ideate something new, perhaps one needs to look no further.  For more information on Café Chercher:      
Issue #021 Published: 14-12-2018 // Written by: Klaar vd Lippe & Bart Stuart
Eigendom is diefstal
Het lijkt een tegenstrijdige uitspraak: Eigenaar worden is toch juist het beste dat je voor jezelf kunt doen? Dat lijkt zeker zo. Alles lijkt er op gericht bezit te verwerven. Verkeerd! Zegt Proudhon. Soms mogen dingen geen eigenaar hebben. Wat bedoelde hij daar mee? Moet je alles delen? Nee. Je mag je broek houden. Pierre-Joseph Proudhon (1809-1865) is een Frans autodidactisch econoom, socioloog en een van de grondleggers van het anarchisme. Van sommige dingen is er zo weinig dat het het collectief onredelijk zou schaden als het privé eigendom zou worden. Sommige dingen, zoals arbeid, mag je je niet toe-eigenen. De arbeider moet kunnen profiteren in wat door zijn medewerking is gemaakt. Een mens is geen gereedschap.  Hoe radicaal is de gedachte dat eigendom diefstal is? Valt mee. Het principe is eigenlijk iets dat we stilzwijgend erkennen. De zee is van niemand, het strand ook niet. Natuurgebieden, de lucht, de wegen, de Amsterdamse grachten. Het zou tegen natuurlijk voelen als je voor het strand toegang moest betalen. Of steeds kaartjes moest kopen voor de weg. Het voelt ook normaal dat je voor een collectief goed ook collectief het onderhoud betaalt. Dijken zijn van iedereen en worden door belastinggeld in goede staat gehouden. Niemand wil dat er een firma is die de dijken van Nederland bezit met het risico dat die firma vervolgens failliet gaat. Het collectief belang is duidelijk.  Het tweede principe dat nu speelt komt duidelijk naar voren bij de discussie over data. Mag je iemands data toe-eigenen? Of is dit altijd een gedeeld eigendom? Collectief eigendom is lastig. Neem het gas in Groningen. Het is van Nederland, van iedereen. De firma die het uit de grond haalt, NAM, is een bedrijf met aandeelhouders. EBN de andere partner in de gaswinning is een staatsbedrijf. Nu blijkt dat de NAM iets te enthousiast heeft gepompt waardoor de bodem verzakt en daarmee ook de huizen die er op staan. Lijkt duidelijk dat die schade vergoed moet worden? Van iedereen, dus voor iedereen zou je zeggen. De lusten gehad, miljarden inkomsten, de lasten, paar honderd miljoen schade, accepteren. Ineens lijkt de collectiviteit niet meer zo vanzelfsprekend. De rechtbank moet er aan te pas komen om het staatsbedrijf EBN haar verantwoordelijkheid te laten nemen. Eigendom was hier bijna diefstal geworden. Fabrieken waren in de visie van Proudhon zo belangrijk voor het leven van de werkers als verschaffers van inkomen dat het in zijn ogen onverantwoordelijk en onrechtvaardig was dat daar een privé persoon beslissingen over kon nemen. De motieven van het individu zijn ondergeschikt aan het algemeen belang. Dit speelde in de tijden voor arbeidstijden, arbo en sociale voorzieningen. Arbeiders organisatie in fabrieken stond nog in de kinderschoenen. De werkgever was een bijna God gelijke autoriteit. Industriële productie was een nieuw fenomeen. Tot die tijd werd op veel kleinere schaal in werkplaatsen gewerkt. Zijn gedachtegang is een conceptuele verkenning van wat het betekent om arbeider te zijn in een industriele samenleving.  Wij zijn gewend aan de staat. Natiestaten waren toen een heel recente opvolging van koninkrijken. Burgerschap en stemrecht nieuw. Dat vereiste allerlei nieuwe gezagsconcepten. Niet alleen voor individuen. Bedrijven krijgen bijvoorbeeld de status van rechtspersoon. Daarmee ontstaat het moderne bedrijfsleven. Tot dan toe waren eigenaren gewoon persoonlijk verantwoordelijk.  De maatschappij had zich nog niet gevormd naar de nieuwe praktijk. Proudhon leverde een blauwdruk voor die nieuwe industriële maatschappij.  Gedeeld eigendom dient dus beschermd te worden door een organisatievorm die daaraan recht doet. Proudhon ontwikkelde een eigen alternatief voor autoritaire bedrijven: federaties. Organisaties door arbeiders zelf bestuurd. Ze zijn gebaseerd op collectieve verantwoordelijkheid en medezeggenschap. Samenwerken doe je door overleg. Binnen je eigen federaties, tussen federaties onderling maar ook nationaal en zelfs Europees.  Zijn politieke opvatting over het principe van samenleven noemde hij anarchisme. Van het Griekse  an- ‘zonder’ + arkhos ‘baas, meester’. Zonder meester zijn. Geen bazigheid. Bazigheid was tot dan toe de normaalste zaak van de wereld.  Proudhons alternatief voor het kapitalisme en communisme is het mutualisme: wederkerigheid. Hij stelde zich voor dat arbeiders gemeenschappen vormden die renteloze leningen bij een ruilbank konden afsluiten om bedrijven te beginnen. Zij konden producten met elkaar ruilen via bonnen. Zij maakten daarmee eigenlijk een soort eigen geld. Klinkt allemaal best idyllisch. Toch is er een ander veld van collectiviteit die we hier ook goed kennen. De sociale woningbouw. Uitbuiting door huisjesmelker nam in de 19e eeuw zulke vormen aan dat de slechte woonomstandigheden de volksgezondheid bedreigde. Door de hoge huren woonde te veel mensen in kleine vochtige woningen. Tuberculose en ongedierte discrimineren echter niet en veroorzaakten bij iedereen ziekten.  Een aantal betrokken burgers richt woning-coöperaties op. Huisvesting is in hun ogen een basis voorziening die duidelijk niet aan de markt kan worden overgelaten. Ze bouwen woningen voor de armen in bezit van een vereniging. Hiermee wordt de huurder ook mede eigenaar en verschuift het accent van filantropie, liefdadigheid, naar medezeggenschap. Richting baasloosheid. Gesteund door de overheid wordt coöperatieve huisvesting een groot succes. Nederland is een voorbeeld voor goede betaalbare huisvesting. Hoewel er van baasloosheid steeds minder sprake is. Coöperaties worden instituten die direct met de overheid overleggen. De huurder is nog wel officieel lid van een woningbouwvereniging, de daadwerkelijke betrokkenheid neemt af. Steeds meer voorzieningen raken in de loop van de 20 ste eeuw collectief geregeld. Verzekeringen, ziekenfondsen. Wat eerst zo revolutionair was wordt gewoon. Ook zaken waar voor gevochten is, de arbeidstijdenwet, de woningwet uit 1901, algemeeen kiesrecht 1917 en het recht op scholing zijn vanzelfsprekend geworden.. Het lijken kwesties van algemene beschaving..... Dan breken de beruchte Paarse jaren aan. De partij van de arbeid en de liberalen werken van af 1994 onder Wim Kok samen. De strijdbijl tussen Baas en Knecht is begraven. Het element strijd raakt op de achtergrond. Het lijkt nu alleen nog een kwestie van het zo efficiënt en kosteneffectief te regelen. Marktwerking en management zijn de toverspreuken. Als eerste worden in 1995 de coöperaties bedrijven: corporaties die ook vastgoed ontwikkelen. Als bruidsschat krijgen ze de woningvoorraad mee. Niet veel later volgen staats post, de energie en de spoorwegen. Dan verdwijnen de ziekenfondsen en worden zorgverzekeraars. Marktwerking wordt het nieuwe normaal.  Globalisatie maakt vervolgens een ander type bedrijf mogelijk. Loyaliteit aan de lokale omstandigheden is minder vereist. Winst maken zonder meer is oké. Professioneel een lul zijn is oké. Vergaande flexibilisering maakt van arbeiders met een vakbond zzp-ers zonder vertegenwoordiging.  Na de bankencrisis klinken de eerste kritische geluiden. Misschien dat er toch wat te vroeg gejuicht is. Marktwerking werk niet. Het nieuwe normaal ziet er een stuk minder aantrekkelijk uit. Ziekenhuizen gaan failliet, de woningmarkt zit op slot, sociale huurwoningen zijn schaars en bijna onbetaalbaar, openbaar vervoer is duurder en minder frequent, vast werk is flex geworden, je data zijn niet van jou en het toerisme eigent zich de stad toe.  Proudhon maakt een voorzichtige comeback. Zijn opvattingen over collectiviteit beleven een terugkeer door concepten als commons en wiki’s. Dingen die je samen doet en waarvoor je gezamenlijk verantwoordelijkheid neemt. Broodfondsen zijn een ander voorbeeld: als groep zzp-ers maak je een onderlinge verzekering tegen tijdelijke arbeidsongeschiktheid. Steden experimenteren zelfs met lokale valuta zoals in Engeland de Bristol Pound. Spullen worden minder belangrijk, klinkt het hoopvol. Delen wordt het nieuwe hebben! Misschien is eigendom van bepaalde zaken  inderdaad diefstal. Misschien waren de ideeën van Proudhon niet alleen vernieuwend maar vooral ook gewoon verstandig. Er is echter een grote stap nodig om het tij te keren. Hoe krijgen we die baasloosheid terug? Nieuwe digitale mogelijkheden maken zelforganisatie en ruilbanken heel haalbaar. Globalisatie maakt verantwoordelijk wereldburgerschap urgenter dan ooit. Woningnood vereist een herformulering van collectief belang.  Wat gaan we doen in Amsterdam? Hoe kunnen we hier collectiviteit weer de leidraad laten zijn voor collectieve belangen? Hier ligt een mooie uitdaging voor het nieuwe linkse stadsbestuur. Maak van een participatie agenda een collectiviteitsagenda. Hoe maken we van sociaal beleid weer wederkerigheid? Kan zelfbestuur bestuur flankeren? Laten we in ieder geval beginnen met het onderling vaak tegen elkaar te zeggen: eigendom is diefstal. Laten we beginnen met wederkerigheid oefenen.  Want zonder baas zijn we samen de baas.  
Issue #021 Published: 11-12-2018 // Written by: Paris Palmano
An Honest Guide to Climate Change: Understanding the problem
One need barely scratch the surface of the climate debate before hearing this argument: “the climate is always changing, its natural”, and, at risk of appearing to agree with Trump, this is absolutely true. For the past three million years Earth’s climate has been in one of two stable states, with small changes in solar radiation providing the energy to push it from one to the other. When in its cooler state, the planet has an ice age. When in the warmer one, Earth's climate is very much as it is now and has been throughout the two million years of human existence. The Agricultural Revolution, which occurred ten thousand years ago, allowed humans to transition from a nomadic lifestyle. With climate stability came the possibility to cultivate land: no longer did humanity have to travel to survive. This brief ten thousand years of climate stability is what our society depends on.  So, when asked to imagine the impact of 4°C of atmospheric warming above preindustrial levels by the year 2100 as the current climate models predict, it proves difficult to get one's head around. Earth’s climate hasn’t reached 4°C for 50 million years and humanity has never experienced anything like this. It is a truly terrifying spectacle that we are heading towards this in our lifetimes. As climate change progresses, our chances of sustaining the ‘goldilocks zone’ in which life is possible, are dwindling fast. Humanity’s use of fossil fuels is pushing our climate out of its stable system and closer to a critical tipping point: the cliff edge of climate catastrophe.  Contrary to popular belief, climate change does not abide by linear progression. Over a century of human industrial activity has set in motion a pattern of exponential warming, known as runaway climate change. As sea and land ice melts, much of the light that would have been reflected into space is increasingly absorbed by the darker ocean or land, warming the atmosphere further and causing more ice to melt. Thawing permafrost releases massive deposits of methane into the atmosphere, escalating this cycle further. In this way, climatic cycles generate their own momentum beyond, and separate to, human activity. Beyond a certain threshold, runaway climate change will transcend human control. In 2014, the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) found that the risk of crossing critical tipping points in the climatic system, rise extremely high between 1°C and 2°C. Faced with this unacceptable level of risk, it was impossible for the governments of the world to continue with business as usual, and almost 200 countries came together to sign the Paris Agreement in 2015: a treaty pursuing efforts to limit warming to 1.5°C, or ‘well below’ 2°C. The 2018, the IPCC’s ‘Special Report on 1.5 degrees’ struggled to find the words to describe the level of risk we are now facing. So, although vested interests spread climate denial in the public imagination, this is not an issue at the political level, beyond the glaring exception in the white house, of course.  The political problem we face is one of accountability. The Paris Agreement has allowed developed governments to mislead their citizens into believing that effective action is taking place. When politicians announce: “we have signed this agreement and are committed to it! We are doing much better than all these other countries”, you take it at face value. This encourages a dangerous narrative of positivity. A narrative that commends doing a little better than last year, when a little better isn't going to be enough. This vicious cycle of self-gratification fuels political inertia. Our politicians get away with avoiding serious debate around climate change because they have no mandate. There is little public pressure on governments because the public don't want to engage with climate change either. In fact, we are psychologically predisposed to avoid engaging with such ideas. Studies by the American psychologist, Daniel Gilbert, show that humans are more likely to respond to threats that are personal, abrupt, and in the moment. To those of us who are sheltered from the effects of climate change, it is easy to think of it as a distant problem - gradual, impersonal and framed in the future tense. Psychologist Daniel Kahneman explains that when humans experience uncertain, future threats, they are likely to put off immediate solutions. We share an optimism bias: the illogical, yet comforting idea that disastrous events only happen to other people. Unfortunately, the longer we allow climate change to progress unchecked, the higher the probability that it will become irreversible.  At this stage we hit another hurdle in the human psyche. When humans feel fearful it causes us to withdraw from an issue. Not wanting to spread fear, politicians avoid talking about climate change because dealing with it head on not only challenges social conformity but goes against human evolutionary programming. Sociologist Stanley Cohen explains that climate change denial is not about not knowing or refusing to know, it’s about choosing not to notice or talk about it. We maintain a social world in which climate change is either ignored or normalised.  So, everyone is dodging responsibility. Our governments are focused on maintaining a culture of ‘keeping people happy’ and their citizens continue blindly because it's the easiest thing to do. But keeping people happy in this context, is deadly. We must break free from this self-defeating narrative. We need to start being honest with ourselves and with each other if we hope to engage with the threat of climate change in a meaningful way. American Novelist James Baldwin wrote, “not everything that is faced can be changed. But nothing can be changed until it is faced”. To truly understand the situation we find ourselves in, is to know that we must do whatever it takes.    
Issue #021 Published: 07-12-2018 // Written by: Yoshiko Teraoka
Beyond a Bookshop: Het Fort van Sjakoo and Shaping Anti- capitalist Politics
Bookshops have been, for the most part, undervalued and overlooked. Their political significance has also been largely underestimated, due in part to the fact that they are routinely perceived as simply being ‘a shop that sells books’. Radical bookshops like Het Fort Van Sjakoo in Amsterdam, however, go beyond the mere function of a bookshop, and instead serve as a cultural centre that is shaped by the community as much as by the books within them. As one of the few radical bookshops which attempts to enact the very same principles that its texts set to promote, Het Fort is continuing to ignite inspirational possibilities for ways in which people can reimagine and enact alternative ways of living and working together.  Since opening its doors in 1977, the not-for-profit, volunteer-run anarchist collective has been shaping its own politics and economy in the heart of Amsterdam. On the surface, it may look like your typical anarchist bookshop - a little unwelcoming at first, perhaps - but the history embedded in this bookshop is rather unique. Amidst the rapidly shifting landscape of Amsterdam’s gentrifying neighbourhoods, Het Fort remains unchanged and keeps its roots firmly in the city’s centre.  A Written History The building itself was originally squatted in 1975, by political activists protesting the proposed gentrification of the Nieuwmarkt area, and the bookshop was started two years later. Members of the squat felt the need for a space for radical political organizing and the sharing of knowledge and experiences concerning urban resistance.  Nieuwmarkt became a stage for the struggle between city residents and government. A series of urban renewal plans had been put forward by the municipality, including the construction of the metro, and the development of a major motorway through the Nieuwmarkt neighbourhood, in conjunction with office blocks and retail outlets. This would have meant eradicating large parts of the Nieuwmarkt and Waterlooplein neighbourhoods, in effect leading to social displacement and limiting affordable housing in the inner city, as well as irreversably damaging Amsterdam’s signature ‘look’.  These plans were met with fiery protests and organized resistance, in part by activists who were at the forefront of anti-gentrification campaigns, and this collective action ultimately destabilized the city council’s plans to build a highway. Squatting, both as a practical means of living and as a form of protest, apparent in places such as Het Fort, was a crucial factor in the community’s success in this instance; highligthing how countercultural practices and their resistances to neoliberal homogenization have been crucial in shaping Amsterdam’s physical and social identity. In the late eighties, the squat was legalized and inhabitants of the building began to pay rent to a housing corporation. In 2002, in an effort by the housing corporation to push the counter-cultural business to the outskirts of the city, the building was subject to a 900% rent increase. With the help of community support and the stubborn dedication of the collective, various protests and intensive actions were staged over the course of a year. As a result, the housing corporation ultimately reduced the rent increase to 400%. Following this, the collective managed to raise €200,000 through other ‘legalized’ squats and private supporters in order to purchase the building. Strength in Solidarity Het Fort’s continuing existence and success is a testament to the strength of solidarity and collective support. Moreover, it serves to show that institutions with non-capitalist structures, that promote cooperation, horizontal organization and self-management, can be a viable alternative to profit-orientated businesses.  As radical movements face increasingly stricter policing from a neoliberal government, Het Fort functions as a bedrock for many alternative practices. These include using profit generated from the shop to provide financial aid to local initiatives which strive towards social justice, and offering other similar initiatives throughout the Netherlands the opportunity to order books through them in order to take advantage of scales of economy. During the recent refugee crisis, the bookshop was used as a temporary storage space for donated items, which were later taken to refugee camps by local activists.   Beyond the dynamic functions that the bookshop has provided over the years, what also makes them profoundly unique is that while they base their organizational and economic structure on anarchist principles, they are also not militant in their approach. Most members are, or have been, active in local activist movements, from the squatters’, anti-nuclear and peace, to the recent student protests at the UvA.  Organising a Cooperative, Organising an Alternative Staff meetings are held on a fortnightly basis in order to discuss general housekeeping, the selection of new books, and, on rare occasions, unpleasant matters such as dealing with unwanted (fascist) customers. Sometimes, the selection process for ordering new books extends to a theoretical discussion, sparking the exchange and clash of political ideas. The bookshop is a space for self-education and informal learning, where the exchange of political ideas through collective forms of education (conversations, zine-making, writing, collective reading etc.) are in themselves radical political acts which serve to empower and counteract our alienated existences. In a disjointing and ‘fake news’ based neoliberal economy, it is imperative to cultivate self-organized education projects. Radical bookshops, libraries, and social centres are great locations for these types of schemes. A conversation with one active member of the Fort revealed the kind of learning which takes place on an everyday level. Previously a history teacher, he now actively seeks to learn from others, especially long-term customers. He also commits time to teaching anarchist history to a fellow volunteer, and attempts to inject conversations with customers simply dropping by for a cup of coffee with a dose of political discourse.  Of course, co-organised spaces are not without their interpersonal problems, as one long running member of the collective is quick to mention. Issues of accountability, accessibility, and exclusion are bound to come hand-in-hand with a collective attempt to share and negotiate a space.  Anti-capitalism doesn’t have to be just a moral stance. It can manifest itself in a series of practical solutions through the collective labour of building a commons. These social infrastructures are only strengthened by the involvement of keen participants; for a generation of millennials (including myself) who feel disempowered and paralyzed in our current socio-economic predicament, partaking in self-organized spaces and supporting local radical bookshops can bring us closer to politics and to each other. In doing so, we reclaim agency. Let us not forget that the spirit of resistance remains very much alive today in the heart of Amsterdam, in the form of Het Fort. It is in the care of and the strengthening of these autonomous institutions that we can begin to (re)build social relationships, and strategize ways in which to enact and sustain practical solutions to transform our fragmented society into a collaborative one. A version of this essay titled “Unlearning Capitalism: Self-organized Libraries and Bookshops as Spaces for Emancipatory Politics” first appeared in March 2018 in Underscan, an online visual research platform. Photo: Yoshiko Teraoka  
Issue #021 Published: 30-11-2018 // Written by: Jaap Draaisma / Fair city
Protest tegen uitholling huurdersrechten
Huurders zijn woedend over voorstellen van 23 woningcorporaties om de huurbescherming nog verder uit te hollen. Onder het motto “behoud het huurrecht, geen gedwongen verhuizingen of huurverhogingen” zijn zij een petitie gestart: In een manifest vragen 23 woningcorporaties, waaronder alle 6 de Amsterdamse corporaties, aan de minister om een fundamentele wijziging van het huurrecht die de rechtszekerheid van huurders aantast: flexibele huurcontracten, huurverhogingen en gedwongen verhuizingen zijn het gevolg. Met de petitie willen de huurders, verenigd in de Federatie Amsterdamse Huurderskoepels, dit voorkomen. De woningcorporaties willen huurders die te goedkoop wonen dwingen om hun huis te verlaten. Eerst door de huur nog meer te verhogen dan nu al kan en als dat niet lukt door het huurcontract te ontbinden. Ook mensen van 70 of 80 jaar, die bovenop hun AOW een te hoog pensioen hebben, willen ze zo uit hun woning kunnen zetten.   Maar dat “te goedkoop wonen” is grotendeels opgeklopte fake: volgens de laatste cijfers woont in Amsterdam 13,1 % “te goedkoop” en dat doe je al zodra je een paar honderd euro boven het minimumloon zit. Het gaat de woningcorporaties veel meer om het opheffen van de privacy van huurders, het binnenhalen van meer huurverhogingen en het vrij kunnen beschikken over de woningen. Want zodra die woning leeg komt gaat ze in de verkoop: Stadgenoot zet zelfs binnen de Ring nog steeds sociale huurwoningen in de verkoop. Of wordt de woning door het absurde huurpunten systeem te duur en uit de sociale huur gehaald.  De flexibilisering van de woningmarkt is al langer aan de gang. Er zijn al 10 verschillende flex huurcontracten. Voor jongeren tot 28 jaar zijn tijdelijke contracten nu al de regel en vaste huurcontracten de uitzondering. De corporaties willen nu ook voor andere groepen huurders de flexibilisering afdwingen. Zodat hun macht groter wordt en huurders vogelvrij.  Zittende huurders worden door de corporaties afgeschilderd als profiteurs en losers die te lang in hun woning blijven plakken en het zo nieuwkomers onmogelijk maken een woning te vinden. Maar zittende huurders kunnen nergens heen. Scheefwoners zijn geen aso’s. Er is geen tegenstelling tussen zittende huurders en nieuwkomers. Alle huurders hebben een gemeenschappelijk probleem: er zijn te weinig betaalbare huurwoningen.  Stop verkoop van sociale huurwoningen, weg met de verhuurdersheffing en grijp hard in in de huur- en koopwoningen markt. Zodat jonge mensen weer kunnen huren voor een redelijke huur met een vast contract en zittende huurders ontspannen kunnen wonen.    Illustration: Stan Gajewski